Obserwuj i przyjmuj wskazówki
Wszyscy jesteśmy nauczycielami i uczniami, a przynajmniej jesteśmy nimi, kiedy aktywnie angażujemy się w życie. Nic na to nie poradzimy. Wszyscy mamy wiedzę i doświadczenie, którym możemy się dzielić, i każdy z nas ma coś, czego może się nauczyć.
Niezależnie od tego, czy są to niemowlęta, małe dzieci, przedszkolaki, dzieci w wieku szkolnym czy nastolatki, dzieci uczą się najlepiej, kiedy są aktywnie zaangażowane w proces zdobywania wiedzy. Dorośli mogą nauczać i wygłaszać kazania, ale nauka przez doświadczenie wywiera głębsze wrażenie. Abbe Dimnet, pisząc w "Sztuce myślenia", stwierdził: "Dzieci należy kształcić, ale należy im również pozostawić możliwość kształcenia się. Czy odnosi się to do dzieci z ciężką, wieloraką niepełnosprawnością? Dr Lilli Nielsen, pionierka w pracy z dziećmi niewidomymi i wielorako niepełnosprawnymi, odpowiedziała na to pytanie poprzez refleksyjne interakcje i przenikliwe interpretacje odpowiedzi dzieci.
Choć jest osobą widzącą, uzyskała wgląd w sytuację niewidomych od członków rodziny i zdała sobie sprawę, że często działania, które osoby widzące uważają za pomocne dla niewidomych, w rzeczywistości stanowią dla nich przeszkodę. Widząca osoba dorosła, chcąc przedstawić przedmiot dziecku z dysfunkcją wzroku, bierze jego rękę i prowadzi ją po powierzchni przedmiotu, myśląc, że w ten sposób pomaga dziecku w nauce. Jednak często dziecko wycofuje rękę. Dlaczego? Niektórzy postrzegają tę reakcję jako emocjonalną reakcję na trzymanie ręki lub na sam przedmiot. Inni widzą reakcję dziecka jako sposób na kontrolowanie doświadczenia, jako obronę przed przeciążeniem sensorycznym.
Spostrzegawczy dorosły będzie "brał przykład" z dziecka, po prostu zaoferuje mu przedmiot i pozwoli na samodzielne badanie. Dziecko kontroluje doświadczenie, wycofuje się, gdy jest przeciążone, wraca do dalszej eksploracji, gdy jest gotowe. Kluczem dla dorosłych jest bycie obecnym i refleksyjnym, spostrzegawczym i wrażliwym. W ten sposób szanuje się wyjątkowość dziecka i jego zdolność do zachwycania się otoczeniem i uczenia się w sposób niezależny.
